اگر فیلم ۲۰۱۲ یا آرماگدون را دیده باشید یا کتاب on the beach را خوانده باشید از یک سری خطراتی که ممکن است حیات را در زمین متوقف کند آگاه باشید. خورشید می تواند کارهای خطرناکی بکند. ممکن است یک شهاب سنگ با زمین برخورد کند، ممکن است اتفاقی حیات ما را ساقط کند، ما فقط چند مورد از وقایع اینچنینی را می شناسیم اما راه های بسیار زیادی برای مردن وجود دارد.

اما اول باید بدانیم واقعه ی انقراضی چیست! یک واقعه ی انقراضی یا ELE فاجعه ای است که با انقراض اکثر گونه های زنده ی روی سیاره رخ می دهد. این واقعه به معنای انقراض طبیعی گونه ها که به طور عادی رخ می دهد نیست و به معنای توقف تمام ارگانیسم های زنده نیز نیست. ما می توانیم حوادث انقراض عمده را با بررسی رسوبات و ترکیب شیمیایی سنگ ها، اکتشافات فسیلی و شواهد  و حوادث مهم در قمر ها و سیارات دیگر شناسایی کنیم.

پدیده های بسیار زیادی وجود دارد که ظرفیت انقراض گسترده را دارند اما می توانند به دسته های مختلفی تقسیم شوند:

۱: خورشید ما را خواهد کشت!

حیات به آن صورتی که ما می شناسیم بدون خورشید وجود نخواهد داشت اما بگذارید صادق باشیم! خورشید به سادگی می تواند ما را بکشد! حتی اگر هیچ کدام از دیگر فجایع رخ ندهد خورشید روزی به زندگی ما خاتمه خواهد داد.  ستاره هایی مثل خورشید با تبدیل هیدروژن به هلیوم در طول زمان درخشندگی بیشتری پیدا کرده است. در یک میلیارد سال آینده هم حدود ۱۰ درصد درخشنده تر می شود. با اینکه ممکن است این موضوع مشخص نباشد اما این اتفاق باعث تبخیر بیشتر آب ها می شود. آب یکی از گازهای گلخانه ای است و به اتمسفر گرما می دهد و این خود باعث تبخیر بیشتر می شود. نور خورشید آب را به اکسیژن و هیدروژن تبدیل می کند بنابراین آب ها به فضا می روند. حیات اگر تا آن زمان باقی مانده باشد وقتی خورشید وارد فاز غول پیکر سرخ خود شود و به مدار مریخ برسد سرنوشتی آتشین در انتظار آن است. هیچ احتمال حیاتی درون خورشید وجود ندارد.

اما خورشید، یک روز دور، می تواند ما را با خروج جرم کرونال از بین ببرد. همانطور که از نام این پدیده می تواند فهمید این اتفاق زمانی رخ می دهد که خورشید ذرات بارداری را از هاله ی نور خود رها کند. از آنجا که این پدیده که به CME هم معروف است می تواند حجم ها را به هر جهتی پرتاب کند معمولا مستقیما به سمت زمین پرتاب نمی کند. گاهی فقط ذرات کوچکی از آن به ما میرسد که باعث می شود ما شفق قطبی یا طوفان خورشیدی را تجربه کنیم. البته از CME بعید نیست که کره زمین را بسوزاند.

اما خورشید همدست هایی هم دارد که آنها نیز از زمین متنفرند. یک اَبَر نو اختر، نو اختر یا انفجار اشعه ی گاما می تواند ارگانیسم ها را نابود و لایه ی اوزون را تخریب کند و زمین را در معرض تابش اشعه ی فرابنفش خورشید قرار دهد. دانشمندان معتقدند انفجار گاما یا ابر اختر ممکن است باعث انقراض کامل اردوویکی شود.

۲: وارونگی ژئومغناطیسی ما را می کشد

کره ی زمین یک آهنربای غول پیکر است که با حیات یک رابطه ی عشق و نفرت دارد. میدان مغناطیسی ما را از خطرات ناشی از خورشید حفظ می کند. هر از گاهی موقعیت قطب های مغناطیسی شمال و جنوب جابجا می شود.  این که این وارونگی چند بار رخ دهد و چقدر طول بکشد تا میدان مغناطیسی ثابت شود بسیار متغیر است. دانشمندان کاملاً مطمئن نیستند که وقتی قطب ها جابجا شوند چه اتفاقی می افتد. شاید هیچ اتفاقی نیفتد، شاید هم میدان مغناطیسی تضعیف شده زمین را در معرض باد خورشیدی قرار دهد و خورشید حجم بسیار زیادی از اکسیژن ما را از ما بگیرد، یعنی گازی که با آن تنفس می کنیم را! دانشمندان می گویند وارونگی های میدان مغناطیسی گاهی هم اتفاقات انقراضی نیستند، البته گاهی!

۳: شهاب سنگ بزرگ و نابودگر!

شاید اگر بدانیدتنها مورد ارتباط برخورد شهاب سنگ یا خرده سیاره به  زمین با انقراضات جمعی، واقعه ی انقراض کرتاسه-پالوژن است متعجب شوید. این اتفاق جزء دیگر عوامل موثر در انقراض بوده است اما نه علت اصلی!

خبر خوب این است که ناسا ادعا می کند حدود  ۹۰ درصد از ستاره های دنباله دار و خرده سیاره های دارای قطر بزرگتر از یک کیلومتر شناسایی شده اند. خبر خوب دیگر این است که دانشمندان می گویند به طور تخمینی، یک شیء برای اینکه بتواند حیات را به طور کلی از بین ببرد باید حدود ۱۰۰ کیلومتر عرض داشته باشد. اما خبر بد این است که ۵درصد دیگر از این اجرام آسمانی می توانند برای ما تهدیدهای خطرناکی باشند اما ما با تکنولوژی فعلی قادر به انجام هیچ کاری در این زمینه نیستیم.

بدیهی است که موجودات وابسته به سطح زمین در اثر برخورد شهاب سنگ می میرند. تعداد بسیار بیشتری نیز  در اثر موج تکان دهنده، زمین لرزه، سونامی و طوفان آتش می میرند.  موجوداتی هم که از برخورد اولیه جان سالم به در ببرند بخاطر نبود غذا به علت تغییر اقلیم در اثر پراکندگی ذرات بی شمار در هوا ،در نهایت تسلیم انقراض سراسری می شوند. پس بهتر است که هنگام وقوع این اتفاق با همان برخورد اولیه از بین برویم.

۴: دریا!

شاید یک روز آفتابی در ساحل خیلی لذتبخش باشد اما تا زمانی که ندانید بخش آبی رنگ این سیاره ی بزرگ مرگبار تر از همه ی کوسه هایی است که در اعماق آن زندگی  می کنند. اقیانوس ها به روش های مختلفی می توانند موجب انقراض سراسری شوند. هیدرات متان (مولکول های ساخته شده از آب و متان) گاهی از میان ورقه های قاره ای آزاد می شود و فوران متان معروف به تفنگ کلاترات را موجب می شود. این تفنگ کلاترات مقادیر عظیمی از گاز گلخانه ای متان را به اتمسفر وارد می کند. اینگونه وقایع به انقراض انتهای دوره ی پرمین و دمای حداکثری پالئوسن-ائوسن هم مرتبط هستند.

بالا آمدن یا پایین رفتن طولانی مدت آب دریا نیز منجر به انقراض می شود. پایین رفتن سطح دریا بسیار خطرناک تر است چون بیرون افتادن صفحات قاره ای موجب مرگ گونه های بیشمار موجودات دریایی می شود. این اتفاق با ایجاد خسارات زیست محیطی سنگین باعث ایجاد انقراض سراسری نیز خواهد شد.

عدم تعادل شیمیایی در دریا نیز می تواند از علل وقوع انقراض باشد. وقتی لایه های میانی یا بالایی اقیانوس Anoxic شود زنجیره ای از مرگ ها رخ خواهد داد. انقراضهای Ordovician-Silurian، اواخر Devonian، Permian-Triassic و Triassic-Jurasic همه شامل وقایع Anoxic بود.

گاهی اوقات سطوح عناصر کمیاب ضروری (به عنوان مثال سلنیوم) پایین می آید و منجر به انقراض جمعی می شود. گاهی اوقات باکتری های کاهش دهنده ی سولفات در دماهای حرارتی از کنترل خارج می شوند و بیش از حد سولفید هیدروژن آزاد می کنند که لایه اوزون را تضعیف می کند و زندگی را در معرض خطر مرگ ناشی از اشعه ماوراء بنفش قرار می دهد. اقیانوس نیز تحت تأثیر تغییرات دوره ای قرار می گیرد که در آن سطوح آب شور بسیار زیاد به عمق نفوذ می کند. آب های عمیق Anoxic افزایش می یابد  و موجودات سطح آب را می کشد.  انقراض دیرین دونین و پرمین-تریاس هم به همین موضوعات مربوط می شود.

حالا باز هم از ساحل لذت می برید؟

۵: و برنده آتش فشان است!

با اینکه پایین آمدن سطح آب دریا با ۱۲ واقعه ی انقراضی مرتبط است اما فقط ۷ مورد از آنها مشخصاً از بین رفتن گونه ها را نشان می دهند. از سوی دیگر آتش فشان ها ۱۱ واقعه ی انقراضی را موجب شده اند که همه ی آنها این نشانه ها را نیز دارند. انقراض های انتهای دوره ی پرمین، انتهای تریاسیک و کراتئوس به فوران های آتش فشانی یا سیل مواد مذاب مربوط بوده اند. آتش فشان ها با آزاد کردن خاکستر، سولفور اکسید و کربن دی اکسید که موجب از بین رفتن زنجیره ی غذایی در نتیجه ی مختل شده فتوسنتز، سمی شدن زمین و دریا با باران اسیدی و ایجاد گرمایش جهانی می شود موجودات را می کشند.

۶: گرمایش و سرمایش جهانی

در کل علت نهایی انقراض سراسری یا گرمایش جهانی خواهد بود یا سرمایش جهانی که در اثر یکی از وقایع گفته شده در بالا رخ می دهد. گفته می شود که سرمایش جهانی و یخبندان علت انقراض Ordovician، پرمین-تریاسیک و اواخر دیوونین بوده است. همچنان که افت دما بعضی گونه ها را می کشد پایین رفتن سطح دریا در اثر یخ زدن آب هم اثر بسیار بیشتری بر این ماجرا دارد.

اما گرمایش جهانی عامل کشنده تری است، دیگر به گرمای شدید طوفان خورشیدی یا غول بزرگ نیازی نیست. گرمایش فوق العاده شدید علت انقراض های دوره های  پالئوسن-ائوسن، تریاس-ژوراسیک و پرمین-تریاس بوده است. بیشتر به نظر می رسد که مشکل اصلی تبخیر آب ها و افزوده شدن اثر گلخانه ای به این ماجرا و ایجاد وقایع Anoxic در اقیانوس ها بوده است. در زمین معمولا اینگونه وقایع در طول زمان متعادل شده اند اما هنوز برخی دانشمندان اعتقاد دارند که احتمال مبتلا شدن زمین به سرنوشت سیاره ی ونوس وجود دارد. در چنین شرایطی گرمایش جهانی می تواند کل جهان را از بین ببرد.

۷: بزرگترین دشمن ما که متعلق به خود ماست!

انسان آنقدر ابزارهای مخربی برای از بین بردن خود دارد که شاید فکر کردن به شهاب سنگ و وقایع طبیعی برای نابودی این سیاره فکر دور از ذهنی باشد. ما می توانیم به تنهایی با ایجاد یک جنگ هسته ای، تغییر اقلیم در اثر فعالیت هایمان و کشتن گونه های مختلف و تخریب بی حد اکوسیستم، یک انقراض جهانی را موجب شویم.

نکته ی وحشتناک انقراض ها این است که تدریجی رخ می دهند و اغلب حالتی دومینویی دارند که در آن یک اتفاق روی یک و چند گونه ی مختلف اثر می گذارد و باعث وقوع اتفاق دیگری می شود که ممکن است تخریب بیشتری را در پی داشته باشد. بنابراین هر حادثه ی کشنده می تواند قاتلین مختلفی داشته باشد.

منبع: thoughtco.com

مترجم: سیده مینا سیدصالحی

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید